PKK Terör Örgütü İçin Asimetrik Saldırı Örneği: Hamas’ın 7 Ekim Tarihli Saldırısı

Asimetrik savaş kavramı literatürde sıkça rastlanan ve tartışılan bir kavram haline gelmiştir. Kavram, özüne bakıldığında, “ekonomik ve politik kaynakları birbirine eşit olmayan iki devletin çatışma hali” olarak tanımlanmaktadır. (Siverson & Sullivan, 1983). Öte yandan sadece kaynakların değil aynı zamanda birbirlerine karşı aynı türden saldırı yapılamayacak olan çatışma durumları için yine aynı kavram kullanılmaktadır. (Britannica, 2016). Bu kapsamda örneğin nükleer silaha sahip olmayan bir devletin nükleer güce sahip bir devletle savaşması ya da bir devlet dışı silahlı aktörün bir devletle çatışma halinde bulunması aynı kavramla tanımlanmaktadır. Kaldı ki günümüzdeki çatışma durumlarına bakıldığında ikinci tip asimetrik savaş durumunun örnekleri daha fazla göze çarpmaktadır.

Thazka V. Paul’a (1994) göre görece askeri gücü zayıf olan aktörler güçlü yapıya karşı zafer elde etmek için savaşları başlatan taraflar olmaktadırlar ve bunu sürpriz saldırılara başvurarak da yapmaktadırlar. Özellikle terör örgütleri ve devlet dışı silahlı aktörler düşman olarak tanımladıkları devletlere karşı gerçekleştirdikleri saldırılarda asimetrik savaş modelini yürütmeye çalışarak güçlü olan yapıya karşı ilk adımda önemli bir avantaj elde etme gayretindedirler. Bu noktada Hamas’ın İsrail’e yönelik 7 Ekim 2023 tarihinde gerçekleştirdiği saldırı tipik bir asimetrik saldırı hamlesidir. Fakat meselenin Hamas-İsrail boyutundan ziyade 7 Ekim tarihli saldırının PKK terör örgütü için örnek teşkil edip etmeyeceği raporun konusudur. Çünkü PKK terör örgütü faaliyete geçtiği günden itibaren sürekli kendisini yenileyen, değişimlere etkili tepkiler veren ve diğer örneklerden faydalanan bir öğrenen örgüt profilindedir (Demir, 2008).

PKK terör örgütü için örnek teşkil edebilecek olan 7 Ekim tarihli saldırıyı asimetrik saldırı kapsamında analiz edilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda bir inceleme yapıldığında öncelikle saldırının planlama aşaması göze çarpmaktadır. Bu bağlamda saldırının iki yıllık bir hazırlanma sürecinin ürünü olduğu Hamas tarafından dile getirilmiştir (Euronews, 2023). Bu sürede hazırlığın planlaması kadar gizli tutulması da önem arz etmektedir. Bu etkin bir istihbarat yeteneği gerektirmektedir. Bu sürede yine Hamas’ın karşı-istihbarat faaliyetleri aracılığıyla da İsrail’i yanlış şekilde yönlendirdiği ve ciddi bir tehdit yaratamayacağı noktasında algı yarattığı iddia edilmektedir (CSIS, 2023). Ayrıca bu dönemde Hizbullah ve İran gibi bölgesel aktörlerden askeri, lojistik ve istihbarat destek alarak güç konsolidasyonu sağlamıştır. İncelenmesi gereken ikinci husus ise saldırının zamanlamasıdır. Bu saldırının Yahudiler için önemli bir gün olan Şabat gününde gerçekleştirildiğini ifade etmek gerekir. Kelime kökü itibarıyla “dinlenme ve ibadet etme” anlamına gelen günde Yahudilerin büyük çoğunluğu ya evlerinde ya da sosyal alanlarda vakit geçirmekteydiler (Sevivon). Ayrıca dönemsel olarak bakıldığında 2023 yılının başından itibaren İsrail Hükümeti tarafından oluşturulan Yargı Reformuna yönelik ülke içerisindeki tepkiler ve protestolar da artarak devam etmektedir ve iktidar kanadında yönetim krizlerinin ortaya çıkmasına sebep olmaktadır (Euronews, Euronews, 2023). Hatta bu noktada gerek bürokrasi gerekse orduda politizasyon ve kutuplaşma da yaşanmıştır. İncelemenin üçüncü aşaması ise saldırı sürecidir. Burada Hamas 7 Ekim 2023 tarihinde ani bir saldırıyla İsrail’i hazırlıksız yakalamıştır. Hamas öncelikle Gazze Şeridine yakın askeri üslerde yer alan gözetleme kulelerine oldukça düşük maliyetli insansız hava araçlarıyla saldırı gerçekleştirmiş ve ardından havadan paramotorlarla ve karadan araçlarla sızma girişiminde bulunmuştur. Bu sızmalar neticesinde Hamas tarafından sivil vatandaşları kapsayacak şekilde bir rehin alma taktiği uygulanmıştır. Ayrıca Demir Kubbe sisteminin roket atışlarını önleme ve cevap verme kapasitesine ilişkin bir değerlendirme yapıldığı da görülmektedir ve bu değerlendirme neticesinde sistemin sağlıklı bir şekilde çalışmasını önlemek için 20 dakika gibi kısa sürede 5000’e yakın yoğun roket ve füze atışı gerçekleşmiştir (Hürriyet, 2023). Yine Hamas bu süreçte Gazze’ye yakın bölgelerdeki kentlere ve başkente roket/füze saldırıları gerçekleştirmeye devam ederken Hizbullah ise İsrail’in kuzeyinden benzer ama düşük yoğunlukta saldırılarla sürecin bir parçası olduğu mesajını vermeye devam etmiştir. Ek olarak bu süre zarfında yaşanan saldırı anları Hamas tarafından sürekli kameraya alınarak uluslararası kamuoyuna servis edilmekte ve burada Hamas gerek kamuoyu desteği yaratması gerekse korku ikliminin İsrail toplumunda yayılmasında etkili olması için bu yönteme başvurduğu görülmektedir. Hamas’ın, özellikle İzzettin el-Kassam Tugayının, sürekli basın açıklamaları yapması ve epik temalı videolar yayınlaması ile örgütün motivasyon ve direnç oranını artırmaya çalıştığı söylenebilir. Bu süreç içerisinde Hamas tarafından düşük yoğunluklu saldırılar devam ederek İsrail’in bir kara harekâtı gerçekleştirmeye zorladığı görülmektedir. Bu vasıtayla Hamas’ın Gazze gibi dar bir bölgede ciddi ve uzun süreli bir meskûn mahal çatışma evresine geçiş amacına sahip oldukları dile getirilebilir. Dördüncü aşama olan meskûn mahal çatışma aşaması kapsamında ise İsrail’in yüksek tahribat gücüne sahip savaş araçları ile gözetleme-denetleme sistemlerinin büyük ölçüde etkisiz kalacağı tünel sistemi uzun süredir Gazze’de inşa edilmiştir (Euronews, 2023). Bu yolla Hamas ile İsrail Ordusu arasındaki asimetrik denge Hamas lehine güçlenmektedir. Burada çatışma sürecinin uzun sürmesi, İsrail Ordusunda motivasyon kaybı, sivillerin öldürülmesi gibi durumlardan dolayı İsrail’e yönelik uluslararası baskı yaratılacak; ayrıca pazarlık için rehineler de kullanılacaktır. Öte yandan sürece Hizbullah’ın da dâhil olması ihtimalinde İsrail’e yönelik kuzeyden yeni cephe açılmış olacak ve bu yolla İsrail’in askeri bir mağlubiyet alma durumu güç kazanacaktır.

PKK terör örgütü için örnek teşkil edecek olan Hamasın 7 Ekim tarihli sürpriz saldırısı tümüyle incelendiğinde ortaya çıkan stratejik ve taktiksel yaklaşımı şöyledir:

Yukarıda yer verilen tablo PKK terör örgütünün benzer bir saldırı gerçekleştirmede başvurabileceği bir yöntem olarak değerlendirilmelidir. Bunun temel nedenleri olarak örgütün öğrenen bir örgüt olması, siyasi ve toplumsal konjonktürleri okuyabilmesi, dışarıdan destek alabilmesi, kendi içerisinde bürokratik bir yapı kurabilmesi gibi reflekslerinden kaynaklanmaktadır. Bu sebeple her bir aşamayı hem PKK terör örgütü hem de Türkiye özelinde okumak faydalı olacaktır:

Tüm bunlar ışığında Hamasın 7 Ekim 2023 tarihli saldırısı PKK terör örgütü için örnek teşkil edecek niteliktedir. Burada özellikle örgütün kendisine alan bulabildiği bölgelerin olması, arkasında dış destekler bulunması, öğrenen örgüt profilinde olması ve meskûn mahal geçmişine sahip olmasından kaynaklı olarak bu tarz bir asimetrik saldırı düzenleme potansiyeline sahiptir. Fakat bunun için yukarıda verilen şartların oluşması gerekmektedir. Öte yandan terörle mücadelede toplumsal desteğin bulunması, etkin istihbarat ve kolluk kuvveti gücü, ileri ve milli teknolojik altyapı ile siyasi kararlılığın devam etmesi halinde örgütün asimetrik saldırı kabiliyeti her durumda minimize edilecektir.

Kerem Aydemir (2023).

*Analizlerdeki fikirler yazarına aittir ve İstihbarat ve Güvenlik Araştırmaları Merkezinin editöryal politikasını yansıtmamaktadır.

Kaynakça

Britannica. (2016, Kasım 17). Britannica. Ekim 24, 2023 tarihinde https://www.britannica.com/topic/asymmetrical-warfare adresinden alındı

CSIS. (2023, Ekim 23). Center for Strategic and International Studies. Ekim 24, 2023 tarihinde https://www.csis.org/analysis/outlook-israels-military-campaign-against-hamas adresinden alındı

Demir, C. K. (2008). Öğrenen Örgütler ve Terör Örgütleri Bağlamında PKK. Uluslararası İlişkiler, 5(19), 57-88.

Euronews. (2023, Ekim 28). Ekim 29, 2023 tarihinde https://tr.euronews.com/2023/10/28/hamasin-gazzedeki-orumcek-agi-tunelleri-bir-yeralti-sehri adresinden alındı

Euronews. (2023, Ekim 11). Ekim 28, 2023 tarihinde https://tr.euronews.com/2023/10/11/hamasin-surpriz-saldirisinin-planlayicisi-gizemli-kassam-tugaylari-komutani-muhammed-deyf- adresinden alındı

Euronews. (2023, Mart 27). Euronews. Ekim 24, 2023 tarihinde https://tr.euronews.com/2023/03/27/israilde-yuz-binlerce-kisi-netanyahunun-savunma-bakanini-gorevden-almasini-protesto-etti# adresinden alındı

Hürriyet. (2023, Ekim 8). Hürriyet. Ekim 28, 2023 tarihinde https://www.hurriyet.com.tr/video/israile-yonelik-son-yillarin-en-buyuk-saldirisi-gazzeden-israile-binlerce-roket-firlatildi-42342730 adresinden alındı

Paul, T. V. (1994). Asymmetric Conflict: War Initiation by Weaker Powers. Cambridge: Cambridge University Press.

Sevivon. (tarih yok). Sevivon. Ekim 24, 2023 tarihinde http://www.sevivon.com/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=68&Itemid=118 adresinden alındı

Siverson, R. M., & Sullivan, M. P. (1983). The Distribution of Power and the Onset of War. Journal of Conflict Resolution, 473-494.